Het is weer zover. Iemand (Griet op de Beeck) komt naar buiten met een verhaal over haar leven, over incest. Ze krijgt de ruimte in een goed bekeken programma en vertelt daar wat het met haar deed. Ze praat vlot, vertelt het mooi en kundig en met alle emoties maar niet overdreven. Kortom een geweldig interview.
Twee dagen later is er weer ergens een deskundige die het nodig vindt te gaan betwijfelen of deze dame haar herinneringen wel echt zijn en gaat lopen roep-toeteren over het false memorysyndrome. Natuurlijk, dacht ik. Dat hadden we kunnen verwachten. Altijd komt er wel een zot die vindt dat hervonden herinneringen spoken in ons hoofd zijn, daar geplaatst door therapeuten die ondeskundig en met veel sensatiezucht hun de hersens van hun cliënten beïnvloeden.
Hervonden herinneringen. De “deskundigen” zeggen dat we ons geen dingen van voor ons derde jaar zouden kunnen herinneren, dat heeft te maken met dat we geen woorden kenden om te beschrijven wat ons overkwam en dan onthoudt je het dus niet. Ik weet niet precies hoe ze aan die informatie komen maar het lijkt me dat er iets verkeerd gegaan is bij die onderzoeken en zeker bij de conclusies.

Persoonlijk ken ik veel mensen die herinneringen hebben aan gebeurtenissen van voor hun derde jaar, van voordat hun woordenschat op peil was. Deze mensen zijn mensen zonder en met trauma’s uit de tijd voor hun derde, met leuke en met verschrikkelijke herinneringen. De meeste mensen die ik ken krijgen hun herinneringen over misbruik (of mishandeling of verwaarlozing) pas terug op latere leeftijd. Juist als mensen het rustiger krijgen in hun leven, als ze gesetteld zijn, ze zich veilig voelen, komen er vaak herinneringen naar boven. Anderen krijgen het als de dader sterft, of ze een nieuw trauma meemaken dat ergens een koppeling heeft met de trauma’s van vroeger (de geboorte van een kind bijvoorbeeld). Sommigen krijgen geen herinneringen terug maar weten, voelen op hun klompen aan dat er iets niet in orde was, vroeger. Ze gaan de strijd aan met depressies en verdringing en proberen hun jeugd weer te gaan herinneren. Soms lukt dat wel maar soms ook niet.

Ikzelf heb herinneringen aan gebeurtenissen van voor mijn derde, leuke en minder leuke. Sommige heb ik altijd geweten, andere heb ik herkregen. Woorden zitten er niet bij, bij deze vroege herinneringen. Ik weet ook de datum niet, het jaar niet, niet precies waar het was en wat er aan vooraf ging. Het zijn flitsen, zonder geluid meestal, maar wel beelden, indrukken, waarnemingen, geuren, smaken, gevoel en emoties. Sommige herinneringen ken ik al heel mijn leven. Sommige (ook van na mijn derde) heb ik teruggekregen, soms tijdens therapie, soms tijdens het werk, of bij het zwemmen, een hoop tijdens seks, bij het lezen van een tijdschrift en soms zelfs als ik bijna in slaap viel.
Ik heb altijd geweten dat ik misbruikt ben. De volle omvang ervan leerde ik pas kennen rond mijn 40e jaar, toen ik veel herinneringen terug kreeg. Ik was in therapie vanwege chronische pijn. Die pijn was snel weg en de herinneringen kwamen terug. In onze lijven zitten de herinneringen opgeslagen, allemaal en ik deed een lichaamsgerichte therapie dus dan kom je herinneringen tegen.
Mijn benen weigerden vaak dienst, dan zakte ik er door. Daar vond ik de herinneringen aan de onmacht om weg te komen uit de situatie van misbruik. Ik was maar klein, dus weglopen kon ik niet. Mijn buik had de herinneringen opgeslagen over donkere uren vol angst en spanning, over proberen te ontwijken en de mislukkingen daarvan. Mijn schouders, die niet aangeraakt mochten worden omdat daar al te veel herinneringen op gestapeld waren. Mijn mond herinnerde zich de substantie die ik door moest slikken, de smaak en de angst om te stikken. Mijn keel zat dicht, ik mocht immers niks zeggen, niks laten merken. Bij al die punten waar de spanning voelbaar was zaten herinneringen. Ze kwamen spontaan, gewoon door aanraking met een hand, een helpende hand.

Ik weet dat mijn herinneringen echt zijn. Ik heb mijn best gedaan ze te verdringen, want ik kon het niet aan om ze te zien, te voelen, te weten. Ik heb veel verdrongen en een aantal teruggekregen. Ik weet dat er nog een aantal niet herkende herinneringen liggen te sluimeren, zoetjes in slaap tot ook voor deze herinneringen de confrontatie komt waardoor ze weer gaan leven in mijn bewustzijn.

False memorysyndrome, ik ken mensen die er in geloven. Ik geloof zelf ook dat het mogelijk is om mensen herinneringen aan te praten aan gebeurtenissen die er niet waren.
Maar ik geloof niet dat het een veelvoorkomend syndroom is.

Ik geloof wel dat het geloof in dat syndroom makkelijker is dan het geloven van slachtoffers van seksueel misbruik.

Vorig stukje
Volgend stukje