Hulp bij dissociatie

Dissociëren is lastig en naar en kan beangstigend zijn. En niet alleen voor degene die in de dissociatie zit, maar ook voor mensen er om heen. Het is heel confronterend om mee te maken dat iemand heel afwezig blijkt te zijn, niet meer reageert op dingen die gezegd worden, of juist heftig reageert terwijl er ogenschijnlijk niets ergs gebeurt. Er zijn heel veel verschillende manieren van dissociatie. Niet alleen de manier waarop, het gevoel en de beperkingen verschillen maar zeker ook de heftigheid en hoe het eruit ziet verschilt. Het belangrijkste is dat mensen die erbij zijn, zorgen voor veiligheid voor degene die dissocieert.
Dissociëren is in principe niet gevaarlijk, het gebeurt namelijk om er voor te zorgen dat iemand een uitzonderlijk stressvolle situatie overleefd, alles is gericht op overleven. Mensen kunnen vaak nog volledig functioneren als ze in dissociatie zijn, ik ken iemand die honderden kilometers kan autorijden in volledige dissociatie, zonder dat er ongelukken gebeuren. Het is een bijzonder sterk mechanisme dat echt beschermd tegen stress, angst, pijn.

Hoe iemand dissocieert is erg verschillend per persoon maar meestal heeft ieder maar een paar manieren van dissociëren en ook van hoe je er bij kunt helpen. Als iemand van zichzelf weet dat zij/hij dissocieert, is het goed om erover te praten hoe dat er uit ziet, wat iemand wel en niet meer kan en wat iemand nodig heeft. Soms kan diegene nog praten tijdens de dissociatie en je dus aanwijzingen geven over wat wel en niet goed is voor haar/hem, maar soms is communicatie erg lastig. Hieronder staan tips over hoe je iemand kunt helpen snel en veilig uit de dissociatie te komen.

Je kunt mensen helpen uit de dissociatie te komen maar je kunt ook mensen er dieper in weg doen zakken. Omdat het per mens verschilt hoe er gereageerd moet worden is het handig dat je van te voren weet wat de ander nodig heeft en wat dingen zijn die je echt niet moet doen. Bespreek of iemand het fijn vindt om aangeraakt te worden, bijvoorbeeld door handen vast pakken. Aanraking kan heel geruststellend zijn, maar het kan er ook toe leiden dat iemand heftig reageert en verder weg zakt. Bespreek dit samen op een moment dat het rustig is.

Hieronder staan wat algemene regels voor als je niet weet hoe te reageren.

Het is belangrijk dat je eerst de naam van de ander zegt en daarna wie jij bent

goede dingen om daarna te zeggen:
je bent veilig
het is 2018
je bent bij mij (zeg je naam en waar jullie zijn)
ik zorg ervoor dat je veilig bent
je mag terugkomen naar het hier en nu
je mag je ogen openen
het is veilig
ik wil graag dat je laat merken dat je me hoort
ik wil dat je terugkomt
het is 2018
je bent bij mij (zeg je naam)

Hiermee blijf je mee bezig. Je herhaalt het steeds weer. Als je iemand aan gaat raken, vertel dit altijd, noem haar/zijn naam en vertel dat je gaat aanraken en welke plaats. Leg je handen dan vederlicht neer en als je wilt, en het goed voelt, dan kun je iets nadrukkelijker aanraken, maar altijd zacht en liefdevol. Als je niet liefdevol kunt zijn, dan moet je niet aanraken. De intentie is heel belangrijk voor ze, dat merken ze veel beter dan normaal.

Je blijft rustig, al schrik je je de neten.
In principe kan een dissociatie geen kwaad. Als het heel lang duurt (meer dan een half uur) kun je je zorgen uitspreken en vragen of er iets anders is dat je moet gaan doen. Dat kan hulp halen zijn van een arts, maar ook een van de praktische tips van de vorige pagina uitvoeren.

Vertel hem/haar:

De gevoelens die je tijdens een flashback beleeft, zijn herinneringen van vroeger. Het is vroeger gebeurd, en je hebt het overleefd. Nu is het tijd om deze verschrikkelijke dingen, de woede, de angst, de verwonding, rouw en paniek eruit te laten, om je ervaringen een plaats te geven. Je doet het prima, het is oké dat het soms even minder goed gaat.

Om te doen:

wees geduldig, geef de tijd om te reageren en terug te komen, haast werkt niet goed

iets kouds en/of nats laten voelen

iets eten of drinken aanbieden, dat helpt om in het hier en nu terug te komen

als iemand een knuffeltje bij zich heeft, geef die dan (als die er niet is, kun je misschien één van jezelf aanbieden

een dekentje pakken en iemand lekker instoppen kan heel goed zijn (wel overleggen en zorgen voor toestemming)

als er een huisdier in de buurt is kan het fijn zijn als die er bij komt, werkt vaak geruststellend

maak de ander bewust van wat er om jullie heen is, noem kleuren die je ziet, benoem de voorwerpen van 1 kleur, laat fijne muziek horen, vertel een leuk verhaal, haal fijne herinneringen op van dingen die jullie samen hebben gedaan of meegemaakt, vertel dat het goed is om de tijd te nemen, praat over de dingen die jullie gaan doen.

 

En dan komt iemand rustig aan terug, geef haar/hem de tijd om helemaal in het hier en nu te komen. Eet of drink wat samen. Meetal kan iemand vrij snel weer over tot de orde van de dag. Dat is helemaal goed.

Maar als je zoiets voor het eerst meemaakt kan het heel lastig voelen en naar zijn. Veel mensen voelen zich machteloos. Het is dan zaak om goed voor jezelf te zorgen, dus:

♥ Gun jezelf de tijd. Vaak zijn dissociaties zeer heftig. Neem de tijd om deze ervaring te verwerken. Verwacht niet van jezelf dat je direct weer volop bezig kunt gaan met andere dingen. Neem een pauze als het mogelijk is en weet dat je goed werk hebt gedaan in het helpen van iemand die in dissociatie was.